Sıfır atık nedir diyecek olursanız öncelikle herkesin vakıf olması gereken bir kavram olduğunu belirtmek isteriz. Sıfır atık kavramı son zamanlarda dünyanın her yerinden çok sayıda çağrı aldı. Yaklaşık 100 yıl önce II’de ortaya çıktı. Bu çağrı aslında Dünya Savaşından bu yana hızlanan ve hızlanan Dünya’nın atık üretimi konusunda bir duruş diyebiliriz.
Geçmişi
- yüzyılda evler çok az atık üretiyordu. Kalan yiyecekleri bir kazanda kaynatıp ve çorba haline getirerek ve hayvanları beslediler. Çocuk oyuncakları artık yetişkinler tarafından kullanılamaz. Organik gübreler tarım ve hayvancılık gübrelerinde, eski kağıt paçavra ve bez parçalarında, sabun üretim kemiklerinde ve zararlı bitki ve külün yönetiminde kullanılmıştır. Bu durum yüzlerce yıldır devam ediyor ve insanlar çok az atık üreterek aslında sıfır atık yöntemi ile kendi döngüsel ekonomilerini yarattılar.
Devamında Neden Durdu
Ancak Sanayi Devrimi’nden sonra bunların çoğu kayboldu. Bu dönemden önce, atık insanlar için nadir görülen bir sorundu. Kentleşme ve nüfus artışıyla birlikte değişmeye başlayan yaşam tarzları, dünya çapında büyük miktarlarda ve ucuz ürünler üreten montaj hattı faaliyetlerinin gelişmesiyle neredeyse tamamen farklılaşmaktadır.
Sıfır Atık Nedir?
“Sıfır atık” terimi ilk olarak çevre sorunlarından bağımsız olarak endüstriyel alanda kullanılmıştır. 1970 yılında, California, Vacaville’deki Sıfır Atık Enstitüsü’nün kurucusu ve Yale Üniversitesi’nde doktora yapan kimyager Paul Palmer, çevreden çok bilimsel sıfır atık ile ilgileniyordu. Palmer sıfır atık projesi olarak, o dönemde geliştirilmekte olan bir Silikon Vadisi teknoloji şirketinin yeniden kullanılabilecek birçok değerli ve temiz kimyasalları elden çıkardığını fark etti. Zamanla şirket, Silikon Vadisi’nde terk edilen tüm kimyasallar için yeni kullanımlar belirledi.
Sıfır Atık Nasıl Değerlendirilmeli?
Bugün sıfır atık tanımı tüm ürünlerin yeniden kullanması felsefesini benimser. Amaç çöp sahalarına, yakma fırınlarına veya denize çöp göndermek değildir. Önerilen süreç, kaynakların doğal olarak nasıl yeniden kullanıldığına benzer. Sıfır Atık Uluslararası İttifakı tarafından benimsenen tanımlar şu şekildedir: Sıfır atık, insanlara yaşam tarzlarını değiştirmeleri ve sürdürülebilir bir doğal döngü örneğini alarak yaşamlarına devam etmeleri için talimat vermeyi amaçlayan etik, ekonomik, verimli ve vizyoner bir hedeftir. Bu konseptin ana fikri, her atığı ayrı bir döngü için bir kaynak olarak kullanmaktır. Sıfır atık bilgi sistemi insanların faydalanması ve öğrenmesi için kurulmuştur.
Sıfır atık felsefesi doğru uygulandığında toprağın, insanların, hayvanların ve bitkilerin sağlığını, toprağı, suyu ve havayı tehdit eden tüm zararlı emisyonları ortadan kaldırır. Projenin doğru uygulanması için sıfır atık yönetmeliği oluşturulmuştur.
Sıfır Atık Gelişimi
- yüzyılda sıfır atık felsefi bir slogan haline geldi. Bu slogan ekonomik veya vizyoner hedefler olarak iki gruba ayrılabilir. Şimdi bu terimin tamamen farklı bir anlamı var. Çünkü sıfır atık tema olarak birçok yerde benimsendi.
Ayrıca sıfır atık, dünyanın farklı yerlerinde, git gide önemli ve zorunlu hale gelmektedir. Bir çoğu yöntemi kullanırken bazıları için sıfır atık sadece reklam olarak görülür.
Örneğin, dünyanın en büyük perakendecisi olarak kabul edilen Wal-Mart’ı ele alalım ve inceleyelim. Satılmamış yiyecekleri kompostlaştırmak için plastik yerine mısır bazlı ambalaj malzemeleri kullanıyorlar. Ek olarak, Colorado’daki yeşil dükkanları, binayı ısıtmak için yakıt olarak eski pişirme yağını kullanıyor. Sıfır atık logosu kullanan bu işletme diğer birçoğuna örnek oluyor. Sıfır atık yönetim sistemi taraflarından birebir uygulanıyor.
Sapma Oranı Sıfır Atık Değildir
Bu arada şirket, reklam başarısının bir göstergesi olarak “sapma oranlarını” kullanıyor ve hedefinin tüm küresel işletmelerde israfı ortadan kaldırmak olduğunu belirtiyor. Öte yandan, tesis çöp sahasına atık göndermezse, bu atığın geri dönüşüme gönderilmesi daha yüksek bir sapma oranına neden olacaktır. Diğer bir deyişle, yüksek bir atık sapması oranı bir başarı işaretidir. Bununla birlikte, sapma oranı geri dönüşüm ile tam olarak aynı değildir ve geri dönüşüm gündemi gerçek bir sıfır atık kavramı oluşturmamaktadır.
Aynı miktarda atığın başka bir yere gönderilmesi, atığın azaltılması anlamına gelmez. Aslında bu, baştan seçtiğiniz malzemenin geri dönüştürülebilir olduğu anlamına gelmez, onu tekrar tekrar ne kadar süre kullanabileceğiniz anlamına gelir. Sıfır atık fikri, geri dönüşüme gönderilen atığın aslında bir tasarım hatası olarak kabul edilmesidir.
Sıfır Atık İçin Başarılı Örnek
Florida merkezli çevre dostu bir bira fabrikası, atıkları ortadan kaldırarak ve okyanuslarımıza ve sakinlerine yiyecek sağlayarak doğaya verilen zararı en aza indirecek bir çözüm buluyor. Sıfır atık belgesi ise bu sayede temin ediyor. Biyolojik olarak parçalanabilen 6 taraflı bira halkası.
Bu halkalar genellikle hayvanlar için büyük sıkıntıya neden olur, ancak bu sefer su altı yaban hayatı için yiyecek görevi görürler. Şirket tarafından üretilen bira halkaları artık israf edilmiyor ve diğer canlılar için bir besin kaynağı oluyor. Sıfır atık logo kullanımını da ihmal etmiyor. Doğanın dönemselliğini görebileceğiniz bu örnek, gerçek sıfır atık örneğidir.
Atık Miktarı Artmaya Devam Ediyor
Dünyanın dört bir yanındaki bireylerin, işletmelerin ve toplulukların sıfır atık kavramını akılda tutma ve atıkları azaltma arzusuna rağmen, mevcut tahminler, atıkların azalması, geri dönüştürülmesi ve yeniden kullanılması yerine arttığını göstermektedir. Sıfır atık kutuları kullanım oranı orta düzeydedir.
Genel ölçümlere bakıldığında hala daha üretim miktarı geri dönüşüme gönderilen miktarın kat ve at fazlasıdır. Hatta geri dönüşüm miktarı üretim miktarının yarısı bile etmiyor diyebiliriz. İsrafı gerçekten azaltmak istiyoruz, ancak bu hedefe doğru ilerlemenin çok yavaş olduğu açık. Bu nedenle sıfır atık fikrinin doğru anlaşılmasının gerekli olduğu ortaya çıktı. Son hızla insanlara benimsetebilmek için her gün binlerce çalışma yapılmaktadır.